Bánh mì baguette – Biểu tượng văn hóa ẩm thực Pháp

Cuối tháng 3/2021, bộ trưởng Văn Hóa Pháp Roselyne Bachelot thông báo quyết định chọn bánh mì dài baguette – để đệ trình lên UNESCO hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Được sự ủng hộ của tổng thống Pháp Emmnuel Macron và bộ trưởng Văn Hóa Roselyne Bachelot, bánh mì baguette đã vượt lên hai đối thủ là nghề lợp mái kẽm các ngôi nhà ở Paris và lễ hội nấu rượu vang vùng Arbois ở miền đông nước Pháp, để nếu vận may mỉm cười thì sẽ được xướng tên trên « bảng vàng » di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO vào cuối năm 2022.

Mặc dù nhiều chuyên gia văn hóa ngả về nghề lợp mái kẽm các ngôi nhà ở Paris, một phần dấu ấn kiến trúc Haussmann từ thời Napoléon Đệ Tam, làm đại diện cho nước Pháp lần này, nhưng đối với bộ trưởng Văn Hóa Pháp Roselyne Bachelot, nghề lợp mái kẽm các ngôi nhà mang tính quá đặc thù Paris.

Trong khi đó, bánh mì baguette – một thành tố sống của di sản Pháp – lại có khả năng gắn kết người dân, bất kể vùng miền. Quả thực, từ nông thôn đến thành thị, chiếc bánh mì dài được làm theo phương pháp thủ công là hình ảnh đời sống thường nhật của người dân Pháp, như tổng thống Pháp Emmanuel từng nói trên đài Europe 1 hồi tháng Giêng 2018, khi ông công khai bày tỏ sự ủng hộ dành cho « ứng viên » baguette.

Người Pháp có thể ăn bánh baguette quanh năm, vào bữa sáng, trưa hay tối. Các em nhỏ đi học có thể còn được ăn khoanh bánh mì baguette phết bơ mứt, nutella (mứt chocolate hạt dẻ) trong bữa xế.

Theo ông Dominique Anract, chủ tịch Liên đoàn quốc gia ngành làm bánh mì, bánh ngọt của Pháp : « Lần đi chợ đầu tiên các bậc phụ huynh giao cho con cái, đó là đi ra cửa hàng bánh mì bánh ngọt mua một chiếc bánh baguette ». Trên những bàn tiệc Giáng Sinh, Phục Sinh hay năm mới… không mấy khi thiếu bánh mì baguette. Cả trong những buổi dã ngoại, pique-nique, bánh mỳ baguette cũng là món thường thấy. Chiếc bánh mì dài kẹp ở tay hay lấp ló trong chiếc giỏ đi chợ của các bà, các chị là hình ảnh thân quen trên đường phố.

Theo BBC, người dân nước này tiêu thụ 320 chiếc baguette mỗi giây. Trung bình, mỗi người sẽ ăn nửa chiếc một ngày. Dân số của quốc gia này là hơn 65,5 triệu người, mỗi năm, họ cần tới 10 tỷ chiếc. Do vậy, bạn chớ ngạc nhiên khi người Pháp rất coi trọng chiếc bánh mì baguette của mình. Kể từ tháng 4/1994, Paris tổ chức Le Grand Prix de la Baguette, cuộc thi để tìm ra người làm bánh mì giỏi nhất thành phố. Những người đạt giải quán quân sẽ không được phép tham gia sau 4 năm, kể từ khi đạt giải.

Mỗi năm, khoảng 200 thợ bánh tham gia cuộc thi này, và họ sẽ giao cho hội đồng chuyên gia 2 sản phẩm là hai chiếc baguette tốt nhất của mình vào buổi sáng. Những chiếc bánh được kiểm tra để chúng đủ tiêu chuẩn dài 55-65 cm, nặng 250-300 gram. Một nửa trong số hơn 400 chiếc được nộp tham gia cuộc thi đạt tiêu chuẩn khắt khe này để bước vào vòng hai.

Vòng tiếp theo, 14 thành viên ban giám khảo, trong đó có các nhà báo ẩm thực, quán quân năm trước và những tình nguyện viên may mắn, sẽ phân tích ổ bánh mì dựa trên 5 tiêu chí khác nhau: độ nướng chín, hình dáng, mùi, hương vị và ruột bánh. Một chiếc baguette đạt chuẩn là phải vừa mềm mại nhưng không bị ẩm ướt, đàn hồi sau khi dùng ngón tay nhấn xuống, vừa phải có độ xốp thể hiện qua các lỗ nhỏ trên ruột bánh…

Trước đây, từng có thời gian bánh mì Pháp rơi vào khủng hoảng khi các thợ làm bánh hướng tới sự thuận tiện. Họ làm bánh bằng men, bột đã được nhào sẵn về để đông lạnh. Năm 1993, trong một nỗ lực cứu baguette truyền thống khỏi quá trình công nghiệp hóa, Pháp thông qua Sắc lệnh bánh mì (Le Décret Pain), yêu cầu bánh baguette truyền thống phải được làm bằng tay, bán ngay tại nơi vừa nướng và chỉ làm từ nước, bột mì, men và muối. Ngày nay, những chiếc bánh mì truyền thống chiếm 50% lượng baguette trên khắp các thành phố.

Chiếc bánh mì baguette cũng là cảm hứng sáng tạo cho nhiều nghệ sĩ và đã đi vào nhiều tác phẩm nghệ thuật. Còn nhìn từ nước ngoài, nhắc tới nước Pháp, bên cạnh những công trình kiến trúc, lịch sử nổi tiếng như tháp Eiffel, Khải Hoàn Môn, cung điện Versailles, bảo tàng Louvre… về ẩm thực, có lẽ bánh mì baguette là một trong những biểu tượng rất gần gũi, giản dị, đời thường, bên cạnh vô vàn loại rượu vang, champagne hay phô-mai.

Nguồn: RFI, BBC